DZIEDZICZENIE KOLORÓW WŚRÓD OWCZARKÓW SZKOCKICH COLLIE

 

Rozmawiając o dziedziczeniu kolorów u Collie należy pamiętać o kilku kwestach z zakresu genetyki.

 

Genotyp to kompleks genów jednego osobnika.

 

Fenotyp to zespół cech warunkowanych przez genotyp i uzewnętrznionych lub możliwych do ustalenia.

 

Gen to podstawowy czynnik dziedziczności, warunkujący dziedziczenie jednej lub kilku cech.

 

Locus to miejsce genu na chromosomie (liczba mnoga -> loci)

 

Chromosomy to nitkowate struktury występujące w jądrze komórkowym, będące nośnikami informacji genetycznej.

Chromosomy występują w parach z wyjątkiem komórek rozrodczych, gdzie występują pojedynczo.

Podział komórki w taki sposób, aby została w niej tylko jedna para chromosomów to Mejoza.

 

Allele to para genów warunkująca powstanie określonej cechy, zajmuje określone miejsce (locus) w dwóch homologicznych

chromosomach.

 

Allelomorficzna para genów oznaczana jest zawsze tą samą literą, dużą lub małą (np.A lub a)

 

Geny dominujące to takie, które dają wyraźny efekt nawet wtedy, gdy obecny jest tylko jeden , w jednym tylko

chromosomie. Przyjęto oznaczać je literami duzymi.

 

Geny recesywne - geny, które dla wystąpienia danej cechy muszą działać w parze. Oznacza się je literami małymi.

 

Homozygota  to zygota zawierająca dwa jednakowe geny z danej pary alleli (np. AA). Kojarzenie homozygot daje

potomstwo jednolite pod względem danej, konkretnej cechy.

 

Heterozygota posiada dwa różne geny (np. Aa). Kojarzenie osobników heterozygotycznych powoduje wystąpienie

rozszczepienia cech i daje możliwość wystąpienia wszystkich form danej cechy).

 

Przykłady oddziaływania genów z charakterystycznych dla Collie Locci

 

Locus A

Geny z tego locus kontroluja wzajemny stosunek eumelaniny i feomelaniny w szacie, dając tzw. dziki kolor -> Agoutti.

Cechą charakterystyczną jest tu rozłożenie żółtego koloru (warunkowanego przez feomelaninę) na końcu włosa, podczas

gdy reszta pozostaje czarna lub brązowa na skutek wpływu eumelaniny.

 

As - kolor własny; ciemny pigment rozprzestrzenia się po całym ciele (wodołaz, ogar, labrador)

 

ay - gen ograniczający czarny pigment w wyniku czego powstaje kolor piaskowy lub rudy (wg Burns & Fraser: jet to

kolor dominujący żółty lub śniady np collie)

 

at - powstaje umaszczenie czarne podpalane i inne dwukolorowe z rudymi znaczeniami na kufie, nad oczami, na nogach,

dolnej stronie ogona i wokół odbytu.

 

Locus M

czynniki ten związany jest z wystąpieniem koloru marmurkowego (merle).

 

M - powoduje wystąpienie miejscowych obszarów depigmentacji (Mm); w homozygocie MM wpływa na pojawienie się

koloru białego z małymi, pigmentowanymi plamkami; często towarzyszy temu ślepota i głuchota i inne defekty

 

m - powodóje umaszczenie własne (mm - kolor merle nie wystąpi)

 

Locus S

S - umaszczenie własne bez białych plam (wszystkie psy jednomaściste). Homozygota SS może mieć jednak białe plamy,

ale są one wynikiem oddziaływania genów z innych loci.

 

si - powoduje wystąpienie białych plam (do 20% powierzchni ciała) umaszczenia irlandzkiego (homozygota sisi): białe

plamy na kufie, nogach, szyi, brzuchu i końcu ogona

 

sw - powoduje skrajną, białą plamistość (ponad 80% powierzchni ciała) z niewielkimi, czarnymi łatami. homozygota swsw

daje całkowitą biel lub 1/5 ciała pigmentowanego; charakterystyczne dla fenotypu jest kolorowa głowa przy białym ciele

 

sisw - połączenie tych dwóch alleli w parze daje tzw. "white factored" collie; charakterystyczne dla fenotypu mogą być:

ogromny biały kołnierz zachodzący aż na łopatki, białe podudzie, czasem białe plamy na normalnie ubarwionej powierzchni.

 

KOMBINACJE  SKOJARZEŃ  COLLIE  ŚNIADYCH  I  TRICOLOR
		śniady (Ay Ay mm)
		Ay m	Ay m
	Ay m	Ay Ay mm	Ay Ay mm		100% (Ay Aymm) śniady
śniady (Ay Ay mm)	Ay m	Ay Ay mm	Ay Ay mm
		ciemno śniady (Ay at mm)
		Ay m	at m		50% (Ay at mm) ciemno śniady
	Ay m	Ay Ay mm	Ay at mm		25% (at at mm) tricolor
ciemno śniady (Ay at mm)	at m	Ay at mm	at at mm		25% (Ay Ay mm) śniady
		ciemno śniady (Ay at mm)
		Ay m	at m		50% (Ay at mm) ciemno śniady
	Ay m	Ay Ay mm	Ay at mm		50% (Ay Ay mm) śniady
śniady (Ay Ay mm)	Ay m	Ay Ay mm	Ay at mm
		śniady (Ay Ay mm)
		Ay m	Ay m
	at m	Ay at mm	Ay at mm		100% (Ay at mm) ciemno śniady
tricolor (at at mm)	at m	Ay at mm	Ay at mm
		ciemno śniady (ay at mm)
		Ay m	at m		50% (Ay at mm) ciemno śniady
	at m	Ay at mm	at at mm		50% (at at mm) tricolor
tricolor (at at mm)	at m	Ay at mm	at at mm
		tricolor (at at mm)
		at m	at m